نادر ابراهیمی; بیوگرافی و آثار خالق عاشقانه های بی صدا

نادر ابراهیمی در بین خوانندگان ایرانی به نویسنده داستان های عاشقانه و چهل نامه به همسرش شهرت دارد، اما در کنار این آثار، آثار بزرگی در حوزه ادبیات کودک و نوجوان، سینما و تلویزیون، نقد ادبی نیز ساخته است. در این مقاله پس از مروری کوتاه بر زندگی و کار این نویسنده پر مشغله، 12 اثر معروف او را ارائه می کنیم.

نگاهی به زندگی و آثار نادر ابراهیمی

نادر ابراهیمی، داستان‌نویس، فیلمنامه‌نویس، شاعر، روزنامه‌نگار و منتقد ادبی در ۲۳ فروردین ۱۳۱۵ در تهران به دنیا آمد. تحصیلات مقدماتی را در مدرسه دارالفنون گذراند. سپس به دانشکده حقوق رفت، اما نیمه راه را رها کرد و ادبیات انگلیسی خواند. او در کتاب های ابن عطاری و ابوالمشاغل که شرح حال اوست، خود را مردی پرکار معرفی می کند. تعداد حرفه هایی که در نوجوانی و جوانی تجربه کرد به حدی بود که حسابش را از دست داد.

با وجود این مشغله کاری، ابراهیمی از 16 سالگی شروع به نوشتن کرد. نادر جوان به حزبی به نام “ملت ایران” پیوست و در حوادث 16 خرداد 42 دستگیر و زندانی شد و در زندان بود که اولین کتاب او با عنوان “خانه ای برای شب” منتشر شد و اگرچه اولین اثر اوست. ابراهیمی تحسین نویسندگانی چون سیمین دانشور و به آذین را برانگیخت.

نادر پس از آزادی از زندان، همکاری خود را با روزنامه «آیندگان» آغاز کرد. وی علاوه بر روزنامه نگاری با تلویزیون ملی نیز همکاری داشت و به مدت 2 سال فیلم های مستند و تلویزیونی بسیاری را نویسندگی و کارگردانی کرد.

فعالیت در حوزه کودک و نوجوان

نادر ابراهیمی در سال ۱۳۴۶ در موسسه ای به نام «سرویس کودک» مشغول به کار شد و کتابی به نام «تاریخ دور» برای کودکان نوشت. این کتاب در همان سال به عنوان کتاب برگزیده شورای کودک و نوجوان درآمد.

سال 1350 سال مهمی در زندگی نادر ابراهیمی بود. در آن سال با حمایت مالی انتشارات امیرکبیر به همراه همسرش مؤسسه «همراه با بچه ها» را تأسیس کرد. هدف این موسسه انتشار و ترجمه آثار ادبی برای کودکان و نوجوانان، آموزش داستان نویسی و نقاشی به کودکان و مطالعه روش های یادگیری آنها بود. در این مؤسسه چندین اثر مهم از جمله درآمدی بر نگارش فارسی برای کودکان و درآمدی بر ادبیات کودکان نوشت. کارهای آموزشی و قصه های کودکانه و بازنویسی قصه های قدیمی به زبان امروزی برای کودکان نیز از دیگر فعالیت های وی در این زمینه است.

فعالیت او در حوزه کودک و نوجوان پس از انقلاب نیز ادامه یافت و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان جایزه خود را در سال 69 برای کتاب «درخت قصعه، قموری های قصعه» به او اهدا کرد.

به گفته سیمین دانشور و برخی دیگر از نویسندگان زمان خود، تاثیرگذارترین اثر نادر ابراهیمی در حوزه ادبیات کودک و نوجوان است.

سیمین دانشور درباره نقش خود در این عرصه می گوید: «نادر ابراهیمی در شناساندن ادبیات به فرزندان این سرزمین کمک زیادی کرده است. کار بزرگ و کم نظیر او معرفی و آشنایی کودکان با ادبیات از طریق داستان هایش بود و این شناخت برای کودکان بسیار ارزشمند و قابل توجه است. علاوه بر آثار او در حوزه ادبیات کودک، آثار او در ادبیات بزرگسالان نیز بسیار ارزشمند است که بسیاری از آنها را دوست دارم.

داستان نویسی و فعالیت های دیگر

نادر ابراهیمی را بیشتر به خاطر داستان نویسی به یاد می آورند. او شروع به نوشتن داستان با داستان کرد. سپس به سمت مشاغل مقامات و روشنفکران رفت. سپس شروع به نوشتن آثار عاشقانه کرد و در نهایت به داستان های اخلاقی و هولناکی از مشکلات انسانی رسید.

وی در طول 4 دهه فعالیت ادبی خود به سرودن شعر، نمایشنامه، فیلمنامه و نقد ادبی نیز پرداخت. مهم ترین نقد ادبی او دیدار امروز از تاریخ است که در مجله پیام نوین منتشر شده است. ساختار و مبانی داستان و تحلیل 5 هزار ساله ادبیات داستانی ایران با عنوان سفیانه و عارفانه نیز از جمله آثار او در حوزه ادبیات تحلیلی است.

بیماری و مرگ

نادر ابراهیمی مرد بسیار سازنده ای بود. شاید این کار بیش از حد او را بیمار کرده است. او 9 سال بیمار بود تا اینکه در 25 خرداد 1386 در یکی از بیمارستان های تهران درگذشت.

معرفی آثار نادر ابراهیمی

1. عاشقانه های آرام

ناشران: روزباچان
تعدادی از صفحات: 239

«عاشقانه خاموش» همانطور که از نامش پیداست داستان عشق یک زوج گیلکی آذری است. زبان کتاب نیز زبان گفتگوی این دو زوج است. نویسنده گاه موضوعاتی را در گفتگوی زوجین مطرح می کند و ناتمام می گذارد. با این حال نادر ابراهیمی عاشقانه ای آرام با تاکید بر عادت رزمی و سستی در یک رابطه عاشقانه نوشته است.

2. آتش بدون دود

ناشران: روزباچان
تعدادی از صفحات: 1064

آتش بدون دود یکی از آثار برجسته نادر ابراهیمی است. نادر ابراهیمی آتش بدون دود را با الهام از فرهنگ ترکمن نوشت. نویسنده در این اثر زندگی پرتلاطم یک زن ترکمن را به شدت به تصویر کشیده است، زنی که در راه همسرش برای زندگی آرام تلاش می کند. اهمیت فرهنگی این کتاب در ارائه فرهنگ ترکمنی و استفاده از نام های محلی است. امروز به ندرت اسامی شنیده می شود.

3. چهل نامه کوتاه به همسرم

ناشران: روزباچان
تعدادی از صفحات: 144

این اثر یکی از تجدید چاپ های متعدد نادر ابراهیمی است. ابراهیمی زمانی که مشغول خوشنویسی بود نامه های زیادی برای همسرش نوشت. برخی از این حروف کوتاه و برخی بلند هستند. موضوع نامه ها عشق و روابط زناشویی، مشکلات و سختی های زندگی است. ابراهیمی با زبانی بسیار صمیمی و به دور از مطالبه گری احساسات خود را نسبت به همسر و نگرش خود به زندگی مشترک بیان کرده است. این کتاب می تواند هدیه خوبی برای همسرتان باشد.

4. لوازم تحریر

ناشران: روزباچان
تعدادی از صفحات: 327

نوشتن بیشتر یک مهارت است تا یک استعداد. بنابراین باید وارد دنیای نویسندگی شد تا راه و روش داستان نویسی را یاد گرفت. ابراهیمی در این کتاب با اشاره به استعداد نویسندگی به آداب خود از قبیل جهان بینی، زبان شناسی، علاقه و شناخت ساختار داستان می پردازد. این کتاب یک کتاب آموزشی کامل برای کسانی است که می خواهند نویسنده شوند.

5. انسان در تبعید ابدی

ناشران: روزباچان
تعدادی از صفحات: 280

کتاب «انسان در تبعید ابدی» که یکی از پرفروش ترین آثار نادر ابراهیمی است، از زندگی ملاصدرا فیلسوف بزرگ می گوید. نویسنده در داستان به موضوعات فلسفی نیز پرداخته و به زبانی ساده و روان بیان کرده است. با توجه به دشواری خواندن «اسفار اربعه» ملاصدرا برای مخاطبان عام، علاقه مندان به فلسفه می توانند با مطالعه این کتاب با چارچوب کلی اندیشه های این فیلسوف آشنا شوند.

بخل از فسق روح سرچشمه می گیرد نه از بی دستی.

6. ابن عطوباره

ناشران: روزباچان
تعدادی از صفحات: 112

«ابن العتیله» نوعی زندگی نامه است. ابراهیمی شخصیت اصلی داستان است و محور داستان شغلی است که از نوجوانی برای کسب درآمد داشته است. کتاب به سبک روایی نوشته شده است، زیرا نویسنده به صورت دراماتیک وقایع رخ داده و تجربیات خود را بیان می کند. بنابراین مخاطب از خواندن کتاب خسته نخواهد شد.

7. درخت پری، ماه های پری

ناشران: شهر قلم
تعدادی از صفحات: 24

گفتیم که نادر ابراهیمی داستان های زیادی برای کودکان نوشته است. انتشارات شهر قلم این داستان ها را با عنوان «سوغات کمیاب ابراهیمی» برای کودکان با تصویرگری جذاب و فوق العاده منتشر می کند. یکی از معروف ترین آنها The Fairy Tree، Fairy Moons است. این کتاب تنها 24 صفحه است و در کنار دیگر داستان های این مجموعه، گزینه مناسبی برای تشویق کودکان به مطالعه محسوب می شود.

8. درآمدی بر فارسی نویسی برای کودکان

ناشران: روزباچان
تعدادی از صفحات: 160

ابراهیمی و همسرش برای توسعه و رونق ادبیات کودک در موسسه خود تلاش زیادی کردند. حاصل کار آنها علاوه بر داستان نویسی، نویسندگی حرفه ای برای کسانی است که می خواهند در این زمینه فعالیت کنند. یکی از آنها کتاب «درآمدی بر فارسی نویسی برای کودکان» است. نویسنده در کتاب خود به واژگان کودکان و درک آنها از کلمات نگاه کرده است. توصیه می شود کسانی که می خواهند داستان نویس کودکان و نوجوانان شوند، سایر کتاب های این مجموعه آموزشی را نیز مطالعه کنند:

• مقدمه ای بر خلق و تولید ادبیات کودک و نوجوان؛
• آشنایی با آرایش و آرایش کودکان;
• مقدمه ای بر تصویرگری کتاب کودک.

9. سه جلسه

ناشران: سوره مهر
تعدادی از صفحات: 247

کتاب «سه دیدار با مردی فراتر از عقاید ما» درباره دوران کودکی آیت الله خمینی و شکل گیری شخصیت، شخصیت پدر و پدربزرگش، مراحل ازدواج و مبارزات ایشان در دوران انقلاب است. سه دیدار نادر ابراهیمی در 2 جلد و در مجموع 517 صفحه منتشر شده است.

10. مجموعه داستان نادر ابراهیمی

ناشران: روزباچان
تعدادی از صفحات: 1091

تمامی داستان های کوتاه نادر ابراهیمی با مضامین سیاسی و اجتماعی را می توانید در مجموعه داستان کوتاه 2 جلدی بخوانید. در مقدمه ای که خودش برای این کتاب ها نوشته است، می توانید نظر او را درباره داستان های این مجموعه بدانید.

11. صوفیه و عرفا

ناشران: روزباچان
تعدادی از صفحات: 584

کتاب سفیانی و عارفانه تلاش ابراهیمی برای تحلیل و شناخت عرفان و تصوف است. او در این کتاب می کوشد پاسخی برای این پرسش که «عرفان چیست؟» بیابد. برای یافتن تلاشی که ظاهراً شکست خورده بود و او نتوانست به سؤال پاسخ دهد. اگر به داستان های عرفانی کهن علاقه مند هستید، خواندن این اثر را به شما پیشنهاد می کنیم.

12. شهری که دوباره دوستش داشتم

ناشران: روزباچان
تعدادی از صفحات: 112

نادر ابراهیمی در این اثر به بررسی یک عشق ممنوعه و تحلیل هنجارهایی می‌پردازد که مانع از ملاقات دو عاشق می‌شود. داستان در مورد عشق بین یک دهقان و دختر مسافرخانه است. آنها اجازه ازدواج ندارند. به همین دلیل تصمیم می گیرند شهر خود را ترک کنند. فضای عاشقانه آمیخته با مسائل اجتماعی و سیاسی آن زمان، این کتاب را به اثری خواندنی تبدیل کرد.

چه آثار دیگری از نادر ابراهیمی را می شناسید؟

کدام یک از آثار نادر ابراهیمی را خوانده اید؟ چقدر با اشعار نادر ابراهیمی آشنایی دارید؟ چه آثار دیگری از او می شناسید که باید به لیست ما اضافه شود؟ نظرات خود را با ما و سایر خوانندگان به اشتراک بگذارید.